Tekst en uitleg van toetsenmakers

De redacteurs

Een bijna gevaarlijk enthousiasme

'Ook op de wiskunderedactie ontstaat wel eens een discussie over de kwaliteit van  vragen. Als zo’n discussie erg lang duurt, dan betekent dat meestal dat er toch iets mis is met het item. Het is ook wel echt ander werk dan het bedenken van ‘gewone’ toetsvragen. Dat studenten alles digitaal moeten kunnen beantwoorden is vaak lastig. Er zijn bij wiskunde soms nu eenmaal antwoorden nodig waarbij veel afhangt van iemands formulering. Creativiteit is dan hard nodig. Maar ook niet helemaal zonder gevaar. Dan verzin je in je enthousiasme een vraag die buiten het eigenlijke bestek van de kennisbasis valt. Toch merk je dat je er steeds meer handigheid in krijgt. En je eigen stijl ontwikkelt. Het geeft in ieder geval steeds weer veel voldoening als je een mooie nieuwe vraag hebt afgeleverd.


Peter van Alem
, redactie wiskunde

Docent, Fontys Lerarenopleiding Tilburg

Een wereld aan vragen

'Voor onze toetsredactie dient de kennisbasis Engels als uitgangspunt. Toch blijkt er steeds weer ruimte zat te zijn voor stevige discussie! Alles in een goede sfeer, natuurlijk. Maar verschillende instellingen, en dus verschillende redacteurs, interpreteren de kennisbasis heel uiteenlopend. Een voorbeeld is de landenkennis die de kennisbasis eist. Gaat het daarbij om kennis van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten? Of van de gehele Engelssprekende wereld, dus inclusief India en Pakistan? Lastige vragen. Heel af en toe worden we het niet eens. Dan leggen we de kwestie voor aan het landelijk vakoverleg, of het ADEF, om de knoop door te hakken. Maar eigenlijk zijn die meningsverschillen vooral boeiend: je leert veel van hoe andere opleidingen tegen zaken aankijken.'


Linda Boersma
, redactie Engels
Docent, Lerarenopleiding NHL

De hoofdredacteurs

Heel weinig discussie

'In onze redactie is weinig discussie over wat we in de toets moeten opnemen. Natuurlijk ben je daarbij wel beperkt: een practicumopstelling zoals in de klas is nu eenmaal moeilijk te vertalen naar een computerscherm. Een grootvoordeel voor ons als natuurkunderedactie is dat vrijwel alle tweedegraads lerarenopleidingen natuurkunde uit hetzelfde boek lesgeven: Physics, van Cutnell en Johnson. We weten dus al uit welke bron studenten hun kennis van natuurkunde putten. Daarbij is er weinig discussie over welke domeinen nu eenmaal belangrijk zijn: mechanica, thermodynamica, optica enzovoorts. Dan gaat het echt om pure basisnatuurkunde, waarover iedereen het wel eens is. Het enige punt waarover nog wel eens discussie ontstond was het niveau van de studenten. Dat schat de ene leraar toch hoger in dan de andere. Maar ook daar kwamen we uiteindelijk wel uit. We hebben immers de kennisbasis natuurkunde, en daar staat gewoon duidelijk in wat aankomende leraren moeten weten. Ook aan de vorm, multiple-choicevragen, was iedereen al gauw gewend. We hebben  aangehouden dat een vraag grosso modo in een minuut te beantwoorden moet zijn.

Jan Rasenberg, hoofdredacteurnatuurkunde
Docent natuurkunde, lerarenopleiding Hogeschool Rotterdam

Meer discussie dan gedacht

'In de toetsredactie voor Duits zaten voor een groot gedeelte dezelfde mensen als in de redactie van de kennisbasis. Dat werkt prettig, omdat je het al grotendeels eens bent over het uitgangspunt voor de toetsen: de kennisbases. Toch leverde het opstellen van vragen meer discussie op dan ik had verwacht. Dat was in belangrijke mate een kwestie van onwennigheid. De redactieleden maken normaal gesproken individueel hun persoonlijke toetsen. Misschien met wat feedback van een collega, maar vaak niet veel meer. En nu moesten we ineens toetsvragen afleveren waar we allemaal, als team, achter konden staan. Maar uiteindelijk kwam het steeds goed, hoor. We hebben veel overlegd met andere taalredacties. Die liepen grotendeels tegen dezelfde problemen aan als wij. Zo hoefden we niet steeds opnieuw zelf het wiel uit te vinden. Dat was heel plezierig.'

Matthias Mitzschke, hoofdredacteur Duits
Docent Duits, lerarenopleiding NHL

Vakcommissie/Kritische Vrienden

Boeiend, lastig, inspirerend

‘De vakcommissies horen lerarenopleidingen niet alleen te vertegenwoordigen, ze moeten er deel van uitmaken. Het horen ervaren collega’s te zijn. De vakgenoten moeten immers werken met de kennisbases en met de daarop gebaseerde toetsen. Als je niet zelf voor de klas staat wordt het moeilijk om in te schatten hoe lastig een bepaalde vraag voor studenten zal zijn.

Het overleg met de toetsredacties is altijd boeiend. Soms lastig, maar altijd inspirerend. En opvallend efficiënt. Dat komt doordat er zo’n prettige sfeer hangt, natuurlijk, maar ook doordat zowel de toetsredacties als de vakcommissies in kleine slagvaardige groepjes werken, die steeds bereid zijn samen te werken.’

Alessandra Corda, voorzitter vakcommissie Engels
Projectleider Expertisecentrum moderne vreemde talen, Universiteit Leiden

Kwaliteitscommissie

Hoe strakker, hoe beter

Bij een goede toetsvraag zijn twee dingen heel belangrijk. Een: dekt de vraag de kennisbasis? En twee: klopt de vraag ook toetstechnisch? De kwaliteitscommissie richt zich op dat laatste. Het is echt een vak, het opstellen van een goed toetsitem. Een veel gemaakte fout is de ‘dubbele vraag’. Als je bij een afbeelding de vraag stelt ‘wat gebeurt hier en waarom?’, dan is het heel lastig om daar goede antwoordmogelijkheden bij te verzinnen. Liever niet doen dus. Want een vraag moet eigenlijk zo strak mogelijk in elkaar zitten. Zonder overbodige informatie. Natuurlijk moet je je ook steeds afvragen welk antwoordtype  het geschiktst is. Invullen, of multiple choice? En hoeveel keus moet er dan zijn? Op die kwesties screent de kwaliteitscommissie het werk van de toetsredacties. Aan het eind van de rit rolt er dan een vraag uit die niet te moeilijk en niet te makkelijk is. En die doet waar die voor bedoeld is: kennis testen.

Dominique Sluijsmans, lid kwaliteitscommissie
Lector Duurzaam beoordelen en vraaggestuurd leren, HAN 



Kennisbasis generiek goedgekeurd door stuurgroep lerarenopleidingen

Als laatste in de reeks kennisbases voor de hbo-lerarenopleidingen...

vrijdag, 10 februari 2017
Peer-review over vakkennis op de ALO's

In 2007 is er nogal wat consternatie over het kennisniveau op het...

dinsdag, 7 februari 2017
Een pubquiz als voorbereiding op de landelijke kennistoets

Herman Bloem is docent aan zowel de tweede- als eerstegraads...

vrijdag, 16 december 2016